गोदावरी नदी: दक्षिण भारताची गंगा

एक वाक्य सारांश

गोदावरी नदी भारताच्या द्वीपकल्पामध्ये सर्वात लांब नदी आहे जी महाराष्ट्रातील त्र्यंबकेश्वरमधून उगम पावून बंगालच्या उपसागरात मिळते आणि पाच राज्यांतून प्रवाहित होते.

मुख्य मुद्दे

• [0:00] गोदावरी नदीचे खोरं भारताच्या एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळाच्या 10 टक्के क्षेत्र व्यापून टाकते आणि ते फक्त गंगा नदीच्या खोऱ्यानंतर दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे खोरं आहे

• [0:32] गोदावरी बेसिन महाराष्ट्र, तेलंगणा, आंध्रप्रदेश, छत्तीसगड आणि ओडिसा या पाच राज्यांचा विस्तृत भाग व्यापते

• [1:36] गोदावरी नदीचा उगम महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वरच्या ब्रह्मगिरी टेकड्यांमध्ये होतो आणि ती 1465 किलोमीटर प्रवास करून बंगालच्या उपसागरात मिळते

• [2:40] नाशिकमध्ये गंगापूर आणि कश्यपी धरणे तयार करण्यात आलेली आहेत तसेच गोदावरीमार्गे गंगापूर आणि सोमेश्वर (दूध सागर) हे प्रसिद्ध धबधबे तयार होतात

• [4:14] जायकवाडी धरण पैठण मध्ये बांधले आहे ज्याने नाथसागर जलाशय तयार केला आणि नांदेडला विष्णुपुरी किंवा शंकरसागर धरण हे आशिया खंडातला सर्वात मोठा लिफ्ट इरिगेशन प्रकल्प आहे

• [5:47] तेलंगणामध्ये गोदावरी प्रवेश करताच तिला मांजरा आणि हरिद्रा नद्या मिळतात ज्या स्थानाला त्रिवेणी संगम असे संबोधले जाते

• [7:53] आंध्रप्रदेशमध्ये राजमहेंद्रवरम येथे डवलेश्वरम धरण बांधले आहे त्यानंतर गोदावरी दोन प्रवाहात वाहते - गौतमी गोदावरी आणि वशिष्ठी गोदावरी

सूचित श्रेणी टॅग

भारतीय भूगोल, नदी प्रणाली, गोदावरी नदी, जलसिंचन प्रकल्प, भारतीय जलविज्ञान